ISILIK EZ!

Isilik, lurrera begira eta adi-adi nahi izan gaituzte gazteak. Ezer esan gabe, guk esan genezakeen ezerk ez baitzuen interesik; umil eta xume, heldu sasijakintsuen aurrean esaneko; akritiko, esaten diguten guztia esponjak bezala xurgatuz, zalantzan jarri gabe, kontra egin gabe. Eta izan ere, hala izan gaituzte maiz.

Hamaika bider gertatu zait, eta seguru zuk ere behin baino gehiagotan bizi izan duzula, nahiz eta ados ez egon, ez naizela bilera batean hitz egitera ausartu (eta denak oldartzen bazaizkit?); edo asanblada batean nire iritzia ematera (eta txorrada bat esaten ari banaiz?);  edo klasean irakasleak dioenari aurka egitera (eta hanka sartzen badut? eta barre egiten badidate?); edo jardunaldi batzuetan hizlariari galderaren bat egiteko amorratzen egon arren, eskua altxatzera (eta jende guzti honen aurrean blokeatzen banaiz? Eta hitz-totelka egiten badut? Eta galdetuko dudanak garrantziarik ez badu?). Beste zenbatetan ez zara gai izan lagunartean zure sentimenduez askatasunez mintzatzeko, ez zara ausartu aldaezintzat ditugun planak zalantzan jartzera (beti egin denez, egin BEHAR da!), parrandan aspalditik ligatu nahi duzun horrengana hurbiltzea…

Gure pentsamenduek, iritziek, izugarrizko segurtasun eza eragiten digute jendaurrean. Ez da harritzekoa: horretarako hezi gaituzte. Txikitatik inguruko errealitatea, mundua bera, nola ulertu behar dugun irakatsi digute, bere momentuan garai desberdinetako (beti) gizon (ia beti) bizardun (eta beti) helduek ezarritako irizpideen arabera. Irizpide androgino eta kapitalistak, noski. Errealitatea beste baten begietatik neurtzeak pertzepzio ondorio larriak ekarri dizkigu: harena egiazkotzat jo, eta gurea jartzen dugu zalantzan. Bizi duguna bi izan ez bagenu bezala, sentitu duguna sentitu, ikusi duguna ikusi… Ez badator eurek diotenarekin bat, oker dago. Hausnartzeko gaitasuna falta zaigu, antza. Ez omen gara arrazionalak, hormonen errua ei da. Okerra subjektiboa izan ahalko ez balitz bezala!

Izan ere, agian egia bat eta bakarra ez da guretzako Sherlock Holmes-entzako bezain elementala. Agian beste logika batzuk daude jendartea aztertzeko, beste perspektiba eta neurri batzuk mundua neurtu eta baloratzeko. Agian arrazionala dirudien logika da errealitateari motz geratzen zaiona, eta perspektiba osoa izateko, gazteoi galdetu behar zaigu. Ikasgelako atzeko izkinan esertzen den neska isilari, gaztetxeko aulkirik urrunenean eta ilunenean esertzen den mutilari, asteburuko parranda oradaintzeko arratsaldero lanean dagoenari, pentsatzeko astirik gabe autobusez autobus korrika doanari, mundua aldatzeko grinaz unibertsitateko karrera bat hasi eta karrerak munduan dagoen bezala mantentzeko prestatuta daudela deskubritu berri duenari…

Baina ez digute galdetuko, helduen ustez, arrazoia adinak, esperientziak eta BBK-ko txartela beltzak ematen dutelako. Ordura arte, gure ahotsa entzun dadin nahi badugu, guk sortutako bitartekoen bidez izan beharko du. Eta eskerrak batzuetan besteen aurrean botatzea kostata bada ere, sorkuntzarako ideiak milaka ditugula! Zoroak, berritzaileak eta ausartak! Eskerrak askotan lurrera begira, isilik eta adi-adi edukitzen gaituzten arren, azkenean ausartu egiten garela irakaslearen txapa etetera, bileran eztabaidatzera, asanbladan eskua altxatzera… eta bai, seguruenik lehenbizikoan hitz totelka egin genuen, berehala izerdi patsetan jarri, eta esaten ari ginena inola egituratu gabe korrika batean botako genuen, baina, eta zer? Ez zen ezer pasatu, eta beste hamaika bider egin dugu orduz geroztik! Badugulako zer esan