SANFERMINAK, euskaldun baten begi ta belarrietatik

Aurten ere uztailaren 6tik 14ra jai giroan murgildu gara iruindarrok Sanfermin jaietan. Urtero moduan hamaika ekimenez bete da norberaren agenda 9 egunetan zehar eta, behin ajea igarota, oroimenean gelditu zaizkigu zenbait momentu gazi zein gozo.

Hemezortzi minutuko atzerapenaz hasitako jaiak izan dira aurtengoak, arrantzale bizardun batzuen ekimen ikusgarriak Iruñeko alkatearengan sortutako amorruaren ondorioz. Ikurriña erraldoiaren aferaz jardun dira, goraipatu edo gaitzesteko, hedabideak eta sare sozialak.

Aurten behingoan, kalapita apur bat sortu dute zenbait hedabideetan txupinazoan jazotako eraso sexistek, Iruñeko alkatearen iritziz izendapen hori merezi ez duten arren. Ikurriñaren aferak hautsak harrotu izana eta emakumeenganako irudiek eragindako tratamendu eskasa askotan aipatua izan da gainera lagun artean.

Biharamunak balorazioak ekarri ditu; Udalaren aldetik positiboa izan da oso parte-hartzea edo krisi garaian antolatutako ekimen ofizial andana, baina erabat ezkorra “ikurriñak eragindako liskarra”. Jaiak eta hiria boikoteatu nahi izanaz mintzatu da eta, zenbait sektore abertzalek aldiz, oraindik bizirik dirauen identitate-gatazkaren baitan kokatu dute hirukoloredunaren ekimena, ikurren-legean eta erabakitzeko eskubidean ardaztuz euren kexa.

Herri mugimenduak berak bere behar eta nahiak plazaratzeko lanari ekin dio aurten ere. Txikitasunetik abiatutako eragile ezberdinen egitarauaren balorazioa entzuteke, aipatzekoa da Gora Iruñeak antolatutako JaiGunearen berritasuna, uztailaren 6a baino lehen urrats garrantzitsu gisa baloratutakoa. 

Balorazio hauen aurrean euskaldunon hizkuntza komunitateak lekurik ez duela ematen du ordea. Programa ofizialean euskararen presentzia hutsaren hurrena dela ikusi dugu berriz ere, “desde el respeto institucional” gazteleraz azpimarratu zen txupinaren mezu garrantzitsuena, informazio puntuetan españolez, ingeleraz, alemanieraz edo euskara ez den beste edozein hizkuntzatan errazagoa izan da azalpenak jasotzea, Sanferminetako kale-seinalizazio berezia gaztelera hutsez edo euskara azpiratua ikusi behar izan dugu (ordenantza berrituan seinale berriek euskara eta gaztelera tamaina eta kolore berdinean egotea jasotzen denean)...

Hau guztia ez da inoren irakurketan ikusi ahal izan. Inolako aipamenik ez du izan balantze orokorretan, sanferminetan hizkuntza gatazkak adibiderik izango ez balu moduan.

Euskaraz bizitzeko hautua hartu dugun herritarrok gureak eta bi ikusi behar ditugu oraindik ere gure hiriko jaietan (baita aurretik eta ostean ere) erabaki horrekin aurrera jotzeko. Denak balio omen du sanferminetan, eta udalak lelo hori bere egiten duela ematen du euskara eta euskaldunok ikusezin bihurtzeko munduari erakusleiho paregabea diren sanferminekin. Herri eragileei dagokionez zaila izaten da euskara lehenesten duen egitarau edo gune batekin topo egitea edota euskaraz idatzitako jakinarazpenak jasotzea. Itxaropentsu aritu gara aurtengo JaiGunearen baitan baina jai euskaldunak irudikatzeko ez dela gai izan esanen nuke.

Euskalgintzako eragileen inguruan, jaiak nor bere erara igarotzea izaten da erronka, ekimen eta aldarrikapen komunak bateratu ezinean. Planteamendu komun bat egitea zaila da orokorrean gaur egungo egoeran.

Euskaraz bizitzeko espazioak eta uneak behar ditugu, baina hori indartzeko norbanakoon zein mugimendu politikoen konpromisoa beharrezkoa da. Alperrik aldarrikatuko dugu ikurriña udaletxetik zintzilik ikusi nahi dugula edukiz husten badugu, euskaraz bizi den herri bat ordezkatzen ez badu. Alperrik ariko gara eskatzen jai herrikoi eta euskaldunak, erdaraz askatzen baditugu aldarriok.

Ertxolegi.